*

*

*

*

Lượt đọc: 97514
*
*

(VHH) - Tôi có cô bạn người Pháp, Monique Alia, khôn cùng yêu quý quốc gia và văn hóa Việt Nam. Festival Huế tôi mời cô sang trọng Huế chơi. Ngay khi tới Huế, Monique nói là ý muốn có một cỗ áo dài Huế nhằm mặc trong những ngày rong ruổi dự Festival Huế.

Bạn đang xem: Áo dài cung đình huế

Tôi gửi Monique đếnChi, hiệu may áo dài nổi tiếng ở con đường Mai Thúc Loan phía bên trong Thành Nội. Trong khi chọn vải, bất chợt Monique hỏi tôi: “Áo dài vn có từ bao giờ? Anh rất có thể kể cho tôi nghe về lịch sử dân tộc chiếc áo nhiều năm được không?”.

Sau một thời gian sưu tra tư liệu và vấn đáp nhiều hội chứng nhân của áo dài, tôi muốn vấn đáp Monique Alia bởi những trang viết này.

Nhiều nguồn sử liệu Việt Nam cho biết chiếc áo dài của thiếu phụ Việt Nam ra đời và năm 1744, vày một nhiệm vụ hành bao gồm của Võ vương Nguyễn Phúc Khoát, người đang trấn trị xứ Đàng trong những khi đó. Vì mong muốn thể hiện hòa bình tuyệt so với chính quyền Đàng bên cạnh sau ngay sát 200 năm ly khai, cần Võ vương ý muốn cải biên phong hóa, bộ đồ của Đàng Trong mang đến khác với Đàng Ngoài.

Đôi tân lang - tân nương trong phục trang áo nhiều năm thời Nguyễn. Ảnh tứ liệu.

Bấy giờ, thanh nữ Đại Việt tự Bắc chí Nam hầu hết mặc váy đầm với áo tứ thân, đầu vấn khăn quấn tóc. Đàng Trong mặc dù là khu đất mở cõi sinh hoạt phương nam giới của chúa Nguyễn, nhưng người dân có nơi bắt đầu gác từ Đàng Ngoài, đề xuất phong hóa cũng không khác Đàng ngoài là mấy. Để rành mạch với Đàng Ngoài, Võ vương bắt buộc đàn bà Đàng Trong cần mặc quần 2 ống mặc dầu dân chúng phản đối quyết liệt. Về sau, thấy thiếu phụ mặc quần 2 ống không được kín đáo đến lắm, Võ vương giao cho triều thần xem thêm áo nhiều năm của phụ nữ Trung Hoa, kết phù hợp với chiếc áo dài bịt tà của thiếu nữ Champa nhằm chế ra chiếc áo dài cần sử dụng cho phụ nữ Đàng Trong. Dòng áo nhiều năm của thiếu nữ Việt Nam thành lập và hoạt động từ đó.

Một đôi vợ ck quý tộc thời Nguyễn trong xiêm y áo dài. Ảnh bốn liệu.

SáchĐại phái mạnh thực lụcdo Quốc sử cửa hàng triều Nguyễn biên soạn, phầnTiền biênviết về những đời chúa Nguyễn, tất cả chép dung nhan dụ này: “Thường phục thì bầy ông bọn bà cần sử dụng áo cổ đứng, ngắn tay, cửa ống tay rộng lớn hay thuôn tùy tiện. Áo thì 2 nách trở xuống bắt buộc khâu kín liền, ko được bổ mở. Duy lũ ông không thích mặc áo cổ tròn, ống tay hạn hẹp cho nhân tiện khi làm việc thì được phép”.

SáchPhủ biên tạp lụcdo Lê Quý Đôn biên soạn năm 1776,chép: "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgNăm tiếp giáp Tý niên hiệu Cảnh Hưng năm sản phẩm 5(1744), phát âm Quốc công Nguyễn Phúc Khoát xưng vương hiệu. Áo mão chế theo sách‘Tam tài đồ dùng hội’(...),bắt bé trai đàn bà 2 xứ Thuận Hóa, Quảng Nam cần đổi cách nạp năng lượng mặc, dùng xống áo như tín đồ Trung Hoa, cốt tỏ cho biết thêm sự biến đổi hẳn lề lối ăn mặc của bạn xưa. Đàn bà phụ nữ 2 xứ phải mặc áo ngắn, chật ống tay như áo của bầy ông"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg.

Sử liệu ghi như vậy, nhưng thực tiễn thì vào khoảng thời gian 1956, khi khai thác 3 ngôi tuyển mộ ở cánh đồng Bà Chúa (Thanh Hóa), những nhà khảo cổ vẫn phát hiện tại thi hài 2 thiếu phụ thời Lê - Trịnh còn nguyên vẹn, đa số mặc áo dài 5 thân may bởi gấm màu sắc cổ đồng, khá thân cận với áo dài tân thời sau này.

Như vậy có thể thấy rằng trước thời Võ vương Nguyễn Phúc Khoát, ở Đàng Ngoài đã và đang có áo dài rồi. Tuy thế đó chưa phải là cái áo nhiều năm như vẫn thấy sau này. Phải chăng đã tất cả một sự lan tỏa ngược ra Bắc của dòng áo nhiều năm 2 tà của Đàng Trong, rồi kết hợp với chiếc áo 5 thân của Đàng kế bên để khai sinh yêu cầu chiếc áo dài việt nam sau này?

Sang thời Nguyễn (1802 - 1945), vào khoảng thời gian Minh Mạng máy 7 (1826), công ty vua xuống dụ: "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgNhà nước ta bờ cõi phù hợp nhất, văn hóa truyền thống cùng nhau, há cần có việc làm và quy định khác... Ni thấy nam Bắc một nhà, cùng bình thường phong hóa tập quán, duy về khoản áo mang của sĩ dân ở những thành, hạt vẫn còn đó khác nhau. Vậy khẩn thiết xuống lời dụ này: các đại thần nên sức mang đến thần dân trong hạt, phàm phương pháp áo mặc đổi theo phương thức như Quảng Bình trở vào Nam, chuẩn cho tới cuối mùa xuân năm Minh Mạng thứ 10, nhất tề sửa thay đổi lại, nhằm nêu ý nghĩa sâu sắc vâng theo phép vua"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg. (Khâm định Đại phái mạnh hội điển sự lệ, Nội các triều Nguyễn biên soạn). Lệnh trên của vua Minh Mạng khiến dân tình xôn xao, phản ứng bằng 4 câu ca: "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgTháng Tám tất cả chiếu vua ra. Cấm quần ko đáy, fan ta hãi hùng.Không đi thì chợ không đông. Đi thì tách lột quần ck sao đang?"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg. Tuy vậy dù sao thì vấn đề “cấm váy” của vua Minh Mạng đã tạo thời cơ cho đàn bà Việt nam được khoác áo dài.Từ này mà áo dài tỏa khắp khắp cả nước.

Gia đình vua Bảo Đại, cung phi Nam Phương, hai đàn bà và Đức trường đoản cú Cung trong bộ đồ áo lâu năm truyền thống. Ảnh bốn liệu.

Trong thời kỳ đầu, áo lâu năm của thanh nữ Việt phái nam là mẫu áo "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgtứ thân"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg, phía trước và phía sau đều phải có 2 vạt như nhau, "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgđấu sống"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg ở thiết yếu giữa. Sở dĩ như thế là vì chưng khổ vải vóc thời ấy chỉ hẹp khoảng 40 - 50 cm. Thân áo nối cùng với tay áo tại vị trí giữa vai cùng khuỷu tay; ống tay vô cùng dài cùng hẹp; cổ áo độn cứng, cao khoảng tầm 2 - 3 cm. Thân áo nhiều năm vừa phải, vượt gối chừng 25 - 30 cm. Áo dài của những hoàng hậu, công chúa, của những mệnh phụ, thiếu phụ quý tộc hay may bởi sa, lĩnh, gấm, vóc, thêu hình chim phượng, chim loan; vạt bên dưới thêu văn thủy ba, hoa lá, tản vân bởi chỉ kim tuyến. Áo thường xuyên dân cũng thể theo kiểu ấy, nhưng dùng vải yếu hơn và không có hoa văn trang trí. Bấy giờ thiếu nữ Kinh kỳ mang áo dài thuộc quần 2 ống may bằng sa trắng, cổ đeo kiềng vàng, chân đi hài nhung hoặc guốc Kinh. Phụ nữ thị thành khu vực miền bắc mặc áo dài 5 thân, tóc quấn vào khăn vấn xung quanh đầu, cổ treo chuỗi hạt, chân đi hài cỏ. Trong những khi đó, thiếu nữ nông xã vẫn đính thêm bó với váy đầm yếm, áo tứ thân, nón thúng quai thao trong các dịp lễ lượt, hội hè.

Cuộc đổi mới áo dài lần thứ nhất diễn ra vào trong những năm đầu thập niên 1920, ban đầu từ những trường học. Cái áo lâu năm tân thời cùng với 2 vạt áo liền mảnh do khổ vải vóc dệt rộng hơn ra đời, thay thế sửa chữa cho vạt áo "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgđấu sống"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg thuở trước. Người vợ sinh đi học mặc áo dài, tóc kẹp, buông sau lưng, chân đi guốc mộc, tay ôm cặp sách đã trở thành một đặc trưng thời trang mới. Tuy nhiên phải đợi cho đầu thập niên 1930 thì dòng áo lâu năm của thiếu phụ Việt mới bao hàm cuộc cách tân sâu sắc.

Xem thêm: &Apos;Quán Quân Giọng Hát Việt Nhí&Apos; Thiện Nhân Nghẹn Ngào Chia Sẻ Về Hoàn Cảnh Gia Đình

Thiếu con gái Bắc Kỳ mặc áo nhiều năm Le Mur của họa sĩ Nguyễn cát Tường. Ảnh tư liệu.

Áo dài của thiếu phụ Bắc Kỳ thập niên 1930. Ảnh tứ liệu.

Bấy tiếng ở thủ đô và Hải Phòng, bao gồm 2 họa sĩ tốt nghiệp trường thẩm mỹ Đông Dương, là Lê Phổ với Nguyễn cat Tường. Bọn họ là những người dân tiên phong cải tiến áo lâu năm Việt Nam. Trong xu núm Âu 3d phục với nhu cầu thay đổi của mẹ phụ nữ, 2 họa sĩ Lê Phổ với Nguyễn như ý cát tường đã chọn chiếc áo dài 5 thân truyền thống để cải biến. Với chiếc áo cũ rộng thùng thình, đông đảo đường cong gợi cảm mà sản xuất hóa ban cho cô bé giới đã biết thành làm cho mệnh chung lấp. Phần cổ áo lại to, che kín chiếc cổ cao 3 ngấn kiều diễm của những thiếu nữ khuê phòng. Năm 1934, bên trên báoPhong Hóa, họa sỹ Nguyễn cát tường tuyên bố: “Y phục của chúng ta gái, tôi coi thấy có tương đối nhiều điều phiền toái mà lại không tồn tại vẻ bỏ ra là mỹ thuật. Tuy rằng vài ba năm vừa mới đây cũng tất cả một vài phần sửa đổi(...)chẳng qua chỉ sinh sống mấy cái mầu sắc đẹp sặc sỡ, mấy thứ hàng kỳ lạ nước ngoài(...)còn thì vẫn đẳng cấp áo lòe xòe ấy, vẫn dòng quần lụng thụng black ngòm ấy. Hoặc giả cũng có thể có người ưa mang quần trắng song tiếc rằng số đó vẫn rất ít(...).Cần sửa đổi dần: thứ nhất phải hợp với khí hậu xứ ta, với thời tiết những mùa, cùng với công việc, cùng với khuôn khổ, mực thước của thân hình mỗi bạn. Sau nữa nên gọn gàng, giản dị, mạnh khỏe và có vẻ như mỹ thuật cùng lịch sự(...)cũng phải có tính phương pháp riêng của nước nhà”.

Họa sĩ Lê Phổ cũng nhắm vào những giảm bớt ấy để cải tiến áo dài bằng phương pháp thu nhỏ tuổi cổ và tà áo dài. Phần thân của áo được thu hạn hẹp để ôm kín thân người phụ nữ. Nguyễn như ý cát tường thì tiến xa hơn khi tạo ra kiểu áoLe Mur(một lối chơi chữ giờ đồng hồ Pháp từ tên của ông) vào năm 1936. Đó là kiểu dáng áo nối vai thay vị nối tay như trước; vai áo lại bồng lên như mẫu mã áo váy của châu Âu. Nguyễn cát tường như ý còn công ty ý tạo ra các đườngpinceđể thu bé dại phần eo, nâng cấp tầm hông cùng phần ngực, nhằm làm rất nổi bật những đường, khối hay mỹ của bạn phụ nữ. Kiểu áoLe Murcủa ông vẫn thu hút sự để ý của giới chị em và dư luận, thổi vào thời trang và năng động áo lâu năm đương thời một luồng gió mới. Ở nhiều nơi khác, cái áo dài cách tân ấy đã gây được những ảnh hưởng khác nhau, tùy theo tâm tính, sở thích của nữ giới từng miền: thanh nữ Hà Nội thích lựa chọn áo dài gồm gam color tươi, mặc với quần lụa trắng, đi giày cao; thanh nữ Huế thì khoác áo lâu năm màu tím Huế, team nói bài bác thơ, chân đi guốc Kinh... Áo dài kiểu Huế có độ lâu năm vừa phải, eo cũng tương đối ít thắt, không bó thừa sát đến cả khêu gợi mà lại tạo cho người mặc một dáng vẻ đi khoan thai, mềm mại; dịp đứng tuyệt ngồi đều nền nã, đoan trang.

Kiểu áo dài tân thời được tinh chọn và hoàn thành xong dần qua mấy mươi năm, được đông đảo giới phái nữ ưa thích, tồn tại mang đến đầu những năm 1960 thì lại “đụng phải” một trào giữ mới: kiểu áo è cổ Lệ Xuân với dòng cổdecolaté. Bà đệ nhất phu nhân việt nam Cộng hòa khi đó không mê thích mặc áo dài bao gồm cổ cao như thiên hạ, nên đã tạo nên chiếc áo dài cổdecolaté, mở ra lần đầu vào năm 1958, với phần cổ áo khoét sâu, lộ cả đường chân ngực, vai áo bồng, tà áo ngắn. Thi thoảng, phần bên trên thân áo được may 2 lớp, trong may bởi soie (lụa), quanh đó may bằng voan, ống tay nối cùng với thân áo ở trong phần của vai.

Bà è cổ Lệ Xuân mặc áo với kiểu cổ decolaté lừng danh một thời. Ảnh bốn liệu.

Kiểu áo è Lệ Xuân thành lập và hoạt động chỉ được nữ giới thượng lưu giữ ở thành phố sài gòn bấy giờ với một số đàn bà thức thời tiếp nhận, còn phần lớn phụ nữ miền nam lúc này vẫn thích dạng hình áo bí mật đáo với cổ cao, vạt áo dài chấm gót chân. Để tạo ra đường eo, phía bên trong thân áo tín đồ ta luồn một gai cước vòng quanh eo. Với người dân có vòng eo vừa đủ là 70 cm thì eo của áo là 69 cm, còn sợi cước chỉ nhiều năm 68 cm, nhằm mục đích giữ đường pince của áo khỏi bị bể. Mặc cái áo dạng hình này, nét gợi cảm nữ tính được nhân lên bội phần. Ở Huế thuở kia áo nhiều năm của cô dâu thường được khoác thành cặp. Áo trong màu hồng, áo ngoài màu xanh, hoặc áo trong màu hồng nhạt, áo ngoại trừ màu đỏ. Bạn Huế cho là sự việc vật gì cũng phải tất cả đôi, tất cả đũa thì mới bền lâu. Vậy cần cô dâu mới mặc áo kép trong thời gian ngày vu quy.

Người mẫu mã Ngọc Hân trong bộ đồ áo dài. Ảnh: Đào Hoa Nữ.

Khoảng trong những năm 1967-1968, ở sài Gòn mở ra kiểu áo nhiều năm tayraglan(giác lăng), tức là kiểu áo ráp tay ở cạnh bên chân cổ, xuôi ra phía nách, khác với dạng hình áo “can tay” giỏi "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgcan vai"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg như trước. Vạt can của áo (người Huế hotline làvạt trò) cũng biến chuyển mất. Các đườngpincecũng dần dần dần bị loại bỏ bỏ khỏi thân áo. Áo nhiều năm tayraglanxuất hiện nay ở Huế vị những phụ nữ tiên phong như cô Nhạn nhỏ của ông chủ tiệm kim cương Vĩnh Hòa, mẹ Trịnh Vĩnh trung khu - Trịnh Vĩnh Trinh công ty Trịnh Công Sơn, ca sĩ Khánh Ly... Kế tiếp thì bắt đầu đi dần vào công chúng. Thời kỳ này áo nhiều năm vẽ họa tiết trang trí bắt đầu xuất hiện. Đó là loại áo vừa vẽ hoa bằng thuốc màu, vừa thêu hình chim, bướm bởi chỉ thêu. Khoảng chừng sau năm 1974, áo vẽ nhường chỗ đến áo dài gồm cài hoa giả và đính cườm, tốt nhất là áo dài cưới. Đến đầu những năm 1990 thì áo vẽ xuất hiện trở lại với làm từ chất liệu và kiểu thiết kế ngày càng cách tân và hết sức phong phú.

Thiếu đàn bà Huế trong phục trang áo dài. Ảnh: Đào Hoa Nữ.

Ngày nay, việc mặc áo dài đã thịnh hành trở lại, dẫu vậy nó vẫn là một thứlễ phụchơn làthường phụccủa phái đẹp. Nhiều người tạo mẫu áo dài Việt Nam mở ra khắp trong Nam, ngoài Bắc cùng ở hải ngoại. Họ đua nhau cách tân, sáng tạo nhiều loại áo dài bắt đầu lạ, hấp dẫn, bắt mắt. Mặc dù kiểu áo dài truyền thống cuội nguồn đã định hình trong ngay sát 1 rứa kỷ qua vẫn được thanh nữ Việt Nam ưa chuộng hơn cả.

Áo dài Việt Nam, tín đồ mặc là phụ nữ giới, nhưng tín đồ ngắm lại là nam giới. Cái độc đáo và khác biệt của áo dài vn làtuy bí mật mà hở, khác với mẫu xường xám của thiếu phụ Trung Hoa làtuy hở nhưng kín. Xường xám trung quốc xẻ tà cao mang đến gối, cố tình khoe cặp chân thuôn của tín đồ mặc, cơ mà chỉ bửa một bên nên tà áo không lật, không bay. Áo lâu năm của thiếu phụ Việt Nam mặc với quần trắng, tưởng kín đáo đáo dẫu vậy lại sexy nóng bỏng vô cùng. Tà áo bửa quá eo, để lộ một chút thân thể ngà ngọc của quý cô, quý bà, nhưng đủ làm bao cánh mày râu xao xuyến. Gặp gỡ cơn gió thoảng, tà áo tung bay thì dòng thấp nhoáng tưởng chừng rất bí mật đáo ấy lại bật mí những suy tưởng mạnh mẽ nơi các trang phái mạnh tử. Có lẽ vì rứa mà bạn Pháp đã dùng chữdemi-sexykhi nói đến áo lâu năm của phụ nữ Việt Nam. Thử hỏi có dân tộc nào có được bộ người vợ phục khác biệt và quái gở đến thế: Vừa nghiêm trang, vừa quyến rũ vô cùng.

Chợt lưu giữ hôm Monique Alia mặc loại áo dài mới may mang đến khoe với tôi: "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgTrông thế nào?"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg. Tôi bảo: "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgXinh đẹp, gợi cảm y như một đàn bà Việt Nam"https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg. Cô đỏ mặt, sung sướng, rồi lẩm bẩm hát bằng tiếng Việt: "https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpgTà áo em, cất cánh bay bay bay trong gió vơi nhàng. Tà áo em, bay bay cất cánh bay trên phố dịu dàng(...)Đẹp biết bao, quê nhà cho ta dòng áo nhiệm màu..."https://daihiepkhach.vn/ao-dai-cung-dinh-hue/imager_2_3662_700.jpg. Cơ hội đó hồn tôi cũng bay bổng theo lời ca, và trở nên bồn chồn khi ngọn gió xuân bất ngờ cuốn tung tà áo dài của Monique Alia bay lên, cất cánh lên...